Özgül Fobiler ve Agorafobi Rehberi

Fobi ve agorafobi nedir?

Özgül fobiler belirli bir nesne veya durumla karşılaşınca orantısız ve yoğun korku yaşanmasıyla ilişkilidir; uçuş, yükseklik, hayvanlar, iğne veya kan gibi tetikleyiciler örnek olabilir. Agorafobide ise kişi kaçmanın zor olacağı veya yardım alamayacağını düşündüğü toplu taşıma, açık/kapalı alan, kalabalık ya da evden yalnız çıkma gibi durumlarda belirgin korku yaşayabilir.

Kaçınma neden sorunu büyütebilir?

Korkulan durumdan uzak durmak kısa vadede rahatlatır; fakat kişinin beyninin o durumla güvenli şekilde karşılaşma ve yeni öğrenme yaşama fırsatını azaltabilir. Zamanla kaçınmalar genişleyerek iş, eğitim, seyahat ve sosyal yaşamı sınırlayabilir.

Değerlendirme

Korkunun tetikleyicileri, panik belirtileri, kaçınma biçimleri, süresi ve işlevselliğe etkisi değerlendirilir. Panik bozukluk, travma sonrası belirtiler, sosyal kaygı veya fiziksel sağlık sorunlarıyla ayrım önemlidir.

Kanıta dayalı destek

Bilişsel davranışçı terapi içinde planlanan, güvenli ve kademeli maruz bırakma çalışmaları fobiler ve birçok kaygı bozukluğunda kullanılan temel yaklaşımlardandır. Maruz bırakma kişinin onayı ve uygun klinik planlama ile yapılmalıdır; kişiyi hazırlıksız biçimde korkulan duruma zorlamak terapi değildir.

Ne zaman destek aranmalı?

Korku nedeniyle temel ihtiyaçlar, işe/okula gitme, sağlık hizmetine erişme veya günlük hareket alanı belirgin biçimde kısıtlanıyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.